Các bạn đã nghe qua khái niệm từ đồng âm là gì chưa? Tại sao lại gọi những từ giống nhau về âm tiết, cách đọc nhưng nghĩa khác nhau là từ đồng âm.
Từ đồng âm là gì?
1. Khái niệm
Từ đồng âm là những từ giống nhau về âm và vần, giống nhau về cách đọc nhưng có nghĩa khác nhau hoàn toàn. Có nghĩa là cùng một từ nhưng khi chúng ta sử dụng trong những tình huống giao tiếp khác nhau thì nghĩa của những từ đồng âm này sẽ khác nhau.
Từ đồng âm chỉ có một nghĩa duy nhất, không có nghĩa chuyển hay các từ có nghĩa liên quan nhau như từ nhiều nghĩa.
2. Ví dụ từ đồng âm
Ví dụ 1: Từ “đông” trong các câu sau giống nhau nhưng có nghĩa khác nhau hoàn toàn.
- Chợ rất đông người. Từ đông này có nghĩa là chỉ số lượng người trong chợ rất đông.
- Mùa đông đã đến. Từ đông này là chỉ một mùa trong năm.
- Mặt trời mọc từ phía đông. Từ đông này để chỉ phương hướng là hướng đông.
Ví dụ 2: Lợi thì có lợi mà răng không còn. 2 từ lợi này giống nhau nhưng có nghĩa khác nhau hoàn toàn. Từ lợi đầu tiên có nghĩa là một bộ phận nằm dưới răng giúp bảo vệ răng. Từ lợi thứ hai có nghĩa là những lợi ích của bộ phận này trên cơ thể.
Ví dụ 3: Chín quả mít. Từ chín chỉ số lượng số quả mít
Quả mít chín thơm quá. Từ chín chỉ mùi vị của quả mít.
3. Những lưu ý khi sử dụng từ đồng âm
- Muốn hiểu được nghĩa của các từ đồng âm chúng ta cần đặt các từ đó vào lời nói hoặc một câu văn cụ thể. Có thể sử dụng nhiều tình huống, nhiều sự vật, sự việc để xác định đó có phải là từ đồng âm hay là từ nhiều nghĩa.
- Từ đồng âm thường được sử dụng trong phép tu từ chơi chữ, dựa vào hiện tượng đồng âm để tạo ra những câu nói có nhiều nghĩa, gây những bất ngờ thú vị cho người đọc, người nghe.
- Các từ đồng âm thường không cùng từ loại với nhau như cùng là một danh từ, một tính từ, một động từ… Ví dụ: con cuốc – cuốc đất thì từ “cuốc” đầu tiên là danh từ, từ “cuốc” thứ hai là động từ.
- Tuy nhiên, vẫn có một số ít từ đồng âm có thể cùng một loại từ, nhưng đây là một số trường hợp đặc biệt. Ví dụ bóng rổ – bóng râm, cần cù – cần thiết.
Bài tập liên quan từ đồng âm
Bài tập 1: Hãy phân biệt nghĩa của những từ đồng âm sau:
a ) Đậu tương – Đất lành chim đậu – Thi đậu.
b ) Bò kéo xe – hai bò gạo – cua bò.
Đáp án bài tập 1:
Câu a:
Từ đậu tương là một danh từ, chỉ tên một loại cây họ đậu.
Đất lành chim đậu là một động từ, đậu ở đây có nghĩa là trạng thái đứng yên một chỗ, tạm thời không di chuyển.
Thi đậu là một động từ, có nghĩa là đạt được kết quả tốt, đậu đồng nghĩa với từ đỗ và trái nghĩa với từ thi rớt, thi trượt.
Câu b:
Bò kéo xe là một danh từ, là tên một loài vật nuôi dùng để lấy sức kéo, chở đồ.
Hai bò gạo là danh từ, là một đơn vị đo lường thời xưa. ví dụ như bò thóc, bò ngô…
Cua bò là động từ, có nghĩa là hoạt động di chuyển của con cua bằng chân.
Bài tập 2: Với mỗi từ sau hãy đặt hai câu để phân biệt các từ đồng âm: chiếu, kén.
Đáp án bài tập 2:
Với từ “chiếu” ta có thể đặt được 2 câu là:
Tôi đi mua một cái chiếu mới.
Ánh nắng chiếu xuống sân nhà em.
Với từ “ kén” ta đặt được hai câu sau:
Vua Hùng tổ chức kén rể cho công chúa Mị Nương.
Con tằm đã chui vào kén.
Bài tập 3: Với mỗi từ sau hãy đặt một câu để phân biệt các từ đồng âm: giá, đậu, bò, chín.
Đáp án bài tập 3:
Chúng ta cần đặt 1 câu mà có 2 từ đồng âm chung trong 1 câu luôn nha.
Cái mũ trên giá có giá bao nhiêu tiền? Từ giá đầu tiên là danh từ, từ giá thứ hai là tính từ.
Mẹ tôi bảo trước khi đi thi nếu ăn xôi đậu thì mình sẽ đậu trong kỳ thi đó.
Con kiến bò lên lưng con bò. Từ bò đầu tiên là động từ, từ bò thứ hai là danh từ.
Cả chín con cá đều được tôi rán chín rồi.
Bài tập 4: Hãy gạch chân dưới cặp từ đồng âm ở từng câu văn dưới đây và phân biệt nghĩa của mỗi từ.
a ) Bác nông dân vác cày đi cày.
b ) Con mực lẩn trốn kẻ thù bằng cách phun ra thứ nước đen như mực.
Đáp án bài tập 4:
Câu a: Bác nông dân vác cày đi cày
Cày (1): chỉ một dụng cụ có lưỡi bằng sắt, dùng sức kéo để cày đất.
Cày (2): chỉ hoạt động lật đất lên bằng cái cày của bác nông dân.
Câu b: Con mực lẩn trốn kẻ thù bằng cách phun ra thứ nước đen như mực.
Mực (1) : chỉ con vật ở biển, thân mềm, có túi chất lỏng màu đen.
Mực (2) Chất có màu dùng để hòa tan trong nước để viết.
Kết luận: Đây là đáp án cho câu hỏi từ đồng âm là gì? Những cách nhận biết từ đồng âm đơn giản nhất.